Operacja Vivaldi

Autor foto: Domena publiczna

Operacja Vivaldi – znaczenie operacyjne i strategiczne

Operacja Vivaldi – znaczenie operacyjne i strategiczne

16 listopada, 2026

Operacja Vivaldi – znaczenie operacyjne i strategiczne

Operacja Vivaldi

Autor foto: Domena publiczna

Operacja Vivaldi – znaczenie operacyjne i strategiczne

Autor: Jan Starosta

Opublikowano: 16 listopada, 2026

Rosyjska próba wzięcia Słowiańska i Kramatorska wraz z ukraińskim pasem fortyfikacji w kleszcze miała na celu przejęcie Donbasu a tym samym odsłonięcie centrum kraju na potencjalną ofensywę. Kontrofensywa ukraińska –  znana pod nazwą “Vivaldi” doprowadziła do likwidacji wybrzuszenia frontu na północ od Łymana. Jest to sukces w skali operacyjnej z możliwymi skutkami strategicznymi, który pokazuje że Ukraińcy nadal mogą prowadzić działania ofensywne w głębi operacyjnej. Nie oznacza to jednak przejęcia inicjatywy przez stronę ukraińską ani zmiany sytuacji strategicznej.

Sytuacja operacyjna i strategiczna

W 2026 roku rosyjskie działania ofensywne wyraźnie spowolniły w porównaniu do lat ubiegłych. W pierwszych sześciu miesiącach 2026 r. rosyjskie wojska zajęły lub weszły w szarą strefę na około 623 km kwadratowych. W analogicznym okresie 2025 r. było to około 2190 km kwadratowych. Rosjanie uzyskali więc niespełna jedną trzecią obszaru zdobytego w pierwszej połowie poprzedniego roku.[1]  Moskwa powtarza, że obecnie celem wysiłku wojennego jest dokończenie podboju Donbasu, do tego potrzebuje zdobycia dwóch dużych miast trzymanych przez siły ukraińskie – Słowiańska i Kramatorska. Od wielu miesięcy Rosjanie prowadzą działania mające na celu zamknięcia tych miasta w gigantycznym kotle. Celom wojskowym towarzyszą cele polityczne – zdobycie miast doprowadzi do zakończenia podboju Donbasu, a tym samym ogłoszenia zwycięstwa przez stronę rosyjską. Siłom ukraińskim zależy na utrzymaniu tych miast ponieważ są one kluczem do pasa terenu umocnionego i jest to najlepsza pozycja obronna przed Kijowem i Dnieprem. Utrata Słowiańska i Kramatorska mogłaby doprowadzić do powrotu manewru w skali operacyjnej i kolejnej ofensywny na Kijów. Rosyjskie siły wykonujące okrążenie miały spotkać się w miejscowości Barwinkowe w obwodzie charkowskim.

Pod względem operacyjnym, zdobycie Łymana było kluczowe dla strony rosyjskiej aby uzyskać dobrą linię wyjściową do natarcia na Słowiańsk i Kramatorsk oraz wspierać  manewr okrążający od północy. Rosjanie prowadzili natarcie w kierunku Łymana od 2025, kiedy rzekę Czarny Żerebiec przekroczyła 20. Armia. Od tamtej pory 20. i 25. Armia próbują wejść do Łymana od północy i wschodu. Latem 2026 roku przeprowadzono nieudany szturm na miasto, 20. Armia najdalej doszła do rzeki Oskil, a 25. Armia ugrzęzła w ciężkich walkach miejskich.[2] W tym momencie rozpoczyna się operacja Vivaldi prowadzona przez ukraiński 3. Korpus. Do końca lipca niemal całkowicie wypchnięto Rosjan z Łymana.

Operacja Vivaldi

Podstawowym celem operacji Vivaldi było zniwelowanie zagrożenia okrążeniem Kramatorska i Słowiańska. Operacja rozpoczęła się pod koniec maja i trwała prawie do końca października. Ukraińskie natarcie prowadziła 3. Brygada Szturmowa oraz 66. Brygada Zmechanizowana.[3] Natarcie wspierały dwie doświadczone brygady dronów – 20. Brygada USF (Unmanned Systems Forces) “K2” oraz 429. Brygada USF “Achilles”.

Ukraińskim wojskom udało się przejąć kontrolę nad autostradą charkowsko-słowiańską. Presja w kierunku Łymana doprowadziła do przeniesienia elementów elitarnej 1 Armii Pancernej Gwardii, zmniejszając tym presje na Kupiańsk.[4] Ukraińskie natarcie na północ od Łymana w kierunku wioski Nowe składało się z głównego uderzenia oraz pomocniczego mającego na celu odciągnąć rezerwy rosyjskie.[5] W wyniku natarcia zdobyto obszar Zełenej Dołyny. Siły ukraińskie posuwały się naprzód wzdłuż linii Ridkodub–Nowe–Nowomychajliwka na północy oraz linii Jarowa–Drobyszewe–Stawky na południu, doprowadzając do załamania rosyjskiego klina, który stanowił zagrożenie dla Słowiańska od północnego wschodu, i zmuszając rosyjskie jednostki do przejścia do defensywy. Udało się zatrzymać natarcie na Swiatohirsk, przeprawić się przez rzekę Nitrius i odepchnąć Rosjan 15-17km na wschód. Osłabiło to rosyjski przyczółek na lewym brzegu rzeki, nie likwidując go całkowicie. Iwaniwka pozostała pod rosyjską kontrolą na lewym brzegu rzeki Czarny Żerebiec.

Ważnym elementem operacji Vivaldi była izolacja rosyjskiej logistyki przy użyciu amunicji krążącej średniego zasięgu. Izolację podzielono na dwa obszary – pierwszy do 50km od lini frontu, drugi od 50 do 120km od linii frontu. Te uderzenia doprowadziły do zamknięcia rurociągu doprowadzającego paliwo do obwodu ługańskiego. Dodatkowo zmusiły Rosjan do rozśrodkowania swojej logistyki oraz jednostek tyłowych.[6] Atakowano również rosyjskie stanowiska dowodzenia, węzły oraz łączność przy użyciu artylerii.[7] Proces osłabiania sił przeciwnika poprzez przygotowanie dronowe może trwać od tygodnia aż po miesiąc. Paraliż na zapleczu rosyjskim miało również powodować intensyfikacja ukraińskich działań w obszarze WRE. Problemy z rosyjską logistyką uniemożliwiały prowadzenie lokalnych kontrutrudzeń i stawianie zapór z ognia artyleryjskiego. Następnie przeprowadzano natarcie na odosobnione punkty umocnione, osłabione poprzednimi atakami.

Z końcem września gen. bryg. Andrij Biłecki ogłosił zakończenie trzeciej fazy operacji “Vivaldi”. Ukraiński 3. Korpus Armijny zajął w jej wyniku takie miejscowości jak: Nowe, Ridkodub i Katerynówka oraz Karpówka i Nowomychajliwka. Od początku kontrofensywy daje to łącznie 176 kilometrów kwadratowych odzyskanego terenu. Rosjanie próbowali kontrataków jednak prowadzone bez przekonania zostały szybko odparte. Następnie 14 października, generał Biłecki oświadczył że 3. Korpus zajął już 277 kilometrów kwadratowych do 4 fazy operacji Vivaldi. Szacunki ile łącznie kontrofensywa odbiła terytorium wahają się od 150 do 277 kilometrów kwadratowych. W następstwie operacji Vivaldi, ukraińcy przeprowadzili ofensywę na południu, w ramach której odzyskali 627 kilometrów kwadratowych terenu przeganiając Rosjan w większości z terytorium obwodu Dniepropietrowskiego.

Co ciekawe w trakcie zdobywania rosyjskich pozycji, Ukraińcy użyli Vehicle-Borne Improvised Explosive Devices (VBIEDs) – BTR-80 przebudowany na mobilny pojazd minerski do wysadzania umocnień, przypominający niemieckiego Goliatha z czasów II Wojny Światowej.[8] Pojazd udało się podprowadzić pod rosyjskie umocnienia, co oznacza że zneutralizowano zagrożenie ze strony dronów, bądź nie było ich w okolicy.

Na sukces operacji Vivaldi miała wpływ ukraińska “maskirówka” operacyjna. Ukrycie działania całego Korpusu jest zadaniem trudnym, dlatego w takich sytuacjach stosuje się ataki pozoracyjne. W przypadku operacji Vivaldi taką pozoracją było uderzenie z kierunku miejscowości Szandryhołowe. Na tamten kierunek rosjanie przerzucili swoje rezerwy, tymczasem prawdziwe natarcie wyszło na północy pod Ridkodubem i na południe pod Drobyszewem. Według rosyjskich źródeł w celu ustabilizowania frontu Rosjanie rzucili do walki personel tyłowy oraz pododdziały „Rubikonu”, które okazały się wrażliwe na straty.[9] Co po części wyjaśnia ukraińską dominację dronową w powietrzu. Najlepszym sposobem na osiągnięcie lokalnej dominacji w środkach UAV jest eliminacja stanowisk dowodzenia i kontroli dronami nieprzyjaciela oraz jego logistyki. W powodzeniu pułapki  pomogła też kultura raportowania w rosyjskim dowództwie w ramach której unika się negatywnych i problematycznych raportów.

Rola systemu korpusowego w ukraińskim zwycięstwie

Pełniąc funkcję ministra obrony, Mychajło Fedorow uznał, że Ukraina musi powrócić do prowadzenia działań w głębi operacyjnej. W związku z tym Fedorow nadał priorytet przekształceniu struktur wojskowych na wyższy szczebel. Z brygad w system korpusowy, co pozwoliło Ukrainie prowadzić działania na większą głębokość i umożliwiło przejście od walki taktycznej, opartej na wyczerpywaniu przeciwnika, do działań na szczeblu operacyjnym.[10]

Znaczenie Donbasu i pasa fortyfikacji dla wysiłku wojennego

Plan rosyjskiego okrążenia Słowiańska i Kramatorska był z założenia optymistyczny i nierealny. Ukraińskie kontrutrudzenie znacząco opóźniło jakąkolwiek przyszłą ofensywę na Słowiańsk. Rosyjska tendencja do tworzenia planów operacyjnych nie przystających do realiów rzeczywistości ma swoje korzenie w kulturze raportowania informacji w większości pozytywnych a nie realnej sytuacji na polu bitwy.[11]

Niedopuszczenie do dokończenia podboju Donbasu przez Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej ma niebagatelne znaczenie. Zakończenie podboju bądź uzyskanie Donbasu jest obecnie jednym z głównych celów tej wojny oraz warunków pokoju stawianych przez Federację Rosyjską. Jeśli Rosja przejęła by kontrolę nad resztą obwodu donieckiego, utrzymanie otoczonego z trzech stron obwodu Charkowskiego byłoby bardzo trudnym zadaniem. Następnie pomiędzy Kijowem a obwodem Charkowskim i Donieckim nie ma poważniejszych przeszkód terenowych na których można by oprzeć obronę. Putin zdaje sobie doskonale z tego sprawę, dlatego zdobycie Donbasu za pomocą środków politycznych lub wojskowych jest kluczowe aby mieć możliwość utrzymywania presji na centrum decyzyjne i ekonomiczne Ukrainy.

Wnioski

Ukraińska klęska nie jest przesądzona, nigdy taka nie była. Historia widziała mniejsze państwa odnoszące zwycięstwo definiowane przez obronę niepodległości (Finlandia z Związkiem Radzieckim w 1940, Afganistan z Związkiem Radzieckim 1980-1988 oraz wojny Izraela z Państwami Arabskimi). Wszystkie te przykłady wraz z Ukrainą mają jedną cechę wspólną. Mniejsze państwo jest w stanie toczyć i odnieść sukces przy utrzymującym się wsparciu zagranicznym obejmującym sprzęt wojskowy, informacje wywiadowcze (ISR) oraz wsparcie finansowo-ekonomiczne.

Operacja Vivaldi odniosła sukces w ulżeniu presji i zapobiegnięciu próby okrążania ukraińskiego pasa fortyfikacji na obszarze Słowiańska i Kramatorska. Zdobycie przez Rosjan tych miast uprzednio je okrążając (do czego Rosjanie sukcesywnie dążyli od miesięcy) załamałoby obronę w ostatniej części obwodu donieckiego kontrolowanego przez siły ukraińskie. W kontekście strategicznym miałoby to katastrofalne skutki, ze względu na brak dobrych pozycji do obrony aż po Dniepr i Kijów. Sukces ukraiński ma raczej wymiar taktyczno-operacyjny (wdarto się na kilkanaście kilometrów w głąb terenu nieprzyjaciela oraz zlikwidowano wybrzuszenie frontu) ze skutkami operacyjno-strategicznymi (ulżenie presji na pas fortyfikacji w ukraińskiej części Donbasu oraz zniweczenie rosyjskich planów domknięcia kotła). Ukraiński sukces ciężko określić zmianą inicjatywy w skali strategicznej, a raczej lokalnym sukcesem operacyjnym mającym wspierać strategiczną obronę na kierunku donieckim i ługańskim.

 

Bibliografia

  1. Institute for the Study of War, The Myth of Inevitable Russian Victory over Ukraine.
    Special Report, 23 października 2026, link: https://understandingwar.org/research/russia-ukraine/the-myth-of-inevitable-russian-victory/ [dostęp: 10.11.2026]
  2. Meduza, Ukraine’s ‘Operation Vivaldi’ pushed Russian forces back around Lyman in the Donbas. Now both armies are massing troops for the next battles farther south. 18 września 2026, link: https://meduza.io/en/feature/2026/09/18/ukraine-s-operation-vivaldi-pushed-russian-forces-back-around-lyman-in-the-donbas-now-both-armies-are-massing-troops-for-the-next-battles-farther-south [dostęp: 10.11.2026]
  3. Kyiv Post, Official Update / Battlefield Report (Post 84222). 2026, link: https://www.kyivpost.com/post/84222 [dostęp: 08.11.2026]
  4. Visit Ukraine, Operation Vivaldi: results of the Ukrainian counteroffensive in Donbas. 2026, link: https://visitukraine.today/blog/9767/operation-vivaldi-results-of-the-ukrainian-counteroffensive-in-donbas?srsltid=AYCX9vJAyKO2GE_VadzIqfyMgeE7ow1oK2PJgP6kEmh5ItOpQUMF5iIB#how-did-the-counteroffensive-near-lyman-affect-the-defence-of-donbas [dostęp: 05.11.2026]
  5. Institute for the Study of War, Russian Offensive Campaign Assessment, September 28, 2026. 28 września 2026, link: https://understandingwar.org/research/russia-ukraine/russian-offensive-campaign-assessment-september-28-2026/ [dostęp: 05.11.2026].
  6. Critical Threats Project, Russian Offensive Campaign Assessment, September 15, 2026. 15 września 2026, link: https://www.criticalthreats.org/analysis/russian-offensive-campaign-assessment-september-15-2026 [dostęp: 04.11.2026].
  7. Interia Wydarzenia, Ukraińska kontrofensywa. Rosjanie wyparci dziesiątki kilometrów. 2026, link: https://wydarzenia.interia.pl/ukraina-rosja/news-ukrainska-kontrofensywa-rosjanie-wyparci-dziesiatki-kilometr,nId,23546465 [dostęp: 09.11.2026]
  8. Institute for the Study of War, Russian Offensive Campaign Assessment, September 28, 2026. 28 września 2026, link: https://understandingwar.org/research/russia-ukraine/russian-offensive-campaign-assessment-september-28-2026/ [dostęp: 09.11.2026]
  9. Topcor.ru / Репортер. Украинский капкан „Вивальди” надо превратить в русскую удавку. 2026, link: https://topcor.ru/75427-ukrainskij-kapkan-vivaldi-nado-prevratit-v-russkuju-udavku.html [dostęp: 10.11.2026]
  10. Rose, Robert G. An Overture to Victory: Operation Vivaldi and Ukraine’s Path to Battlefield Decision. Modern War Institute at West Point, 24 września 2026, link: https://mwi.westpoint.edu/an-overture-to-victory-operation-vivaldi-and-ukraines-path-to-battlefield-decision/ [dostęp: 07.11.2026].
  11. Ibidem.