Autor: Rafał Lipka & Sebastian Czub

W obliczu strategicznych implikacji pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę, sektor morski stał się dla Polski kluczowym filarem bezpieczeństwa narodowego i odporności gospodarczej. Morze Bałtyckie odgrywa obecnie centralną rolę w polskim handlu z partnerami spoza Unii Europejskiej, szczególnie w kontekście importu surowców energetycznych i uzbrojenia. Niniejsza analiza podkreśla, w jaki sposób gospodarka morska – będąca czymś znacznie więcej niż tylko aktywem ekonomicznym – staje się krytycznym czynnikiem warunkującym długofalową autonomię strategiczną kraju. Kluczowym elementem tej transformacji jest krajowy sektor stoczniowy, który musi ewoluować poza swoją postsowiecką spuściznę, aby zaadaptować najnowocześniejsze technologie morskie poprzez inicjatywy takie jak program budowy okrętów podwodnych ORKA.

Programu ORKA, wraz z innymi działaniami na rzecz modernizacji technicznej, nie należy postrzegać wyłącznie jako inicjatywy mającej na celu pozyskanie nowoczesnych jednostek dla Marynarki Wojennej RP. Stanowi on również unikalną okazję do rewitalizacji polskiej bazy przemysłowej. Niniejszy dokument – stanowiący zwieńczenie serii analiz poświęconych programowi ORKA – przesuwa punkt ciężkości ze specyfikacji technicznych i imperatywów strategicznych na instytucjonalne oraz technologiczne implikacje dla krajowego przemysłu okrętowego. Poprzez nacisk na transfer technologii, utrzymanie cyklu życia jednostek oraz rozwój zaawansowanych zdolności projektowych i produkcyjnych, program ten może stać się katalizatorem modernizacji polskich stoczni. Podejście to – oparte na zjawisku dyfuzji technologii (technology spillover) – mogłoby odblokować nowy potencjał zarówno w wojskowym, jak i cywilnym sektorze morskim, zwłaszcza w powiązaniu ze strategicznym partnerstwem z doświadczonym partnerem międzynarodowym. Proponowany w opracowaniu model rzuca wyzwanie konwencjonalnej ścieżce rozwoju większości państw morskich, które zazwyczaj priorytetyzują budownictwo cywilne, by następnie wykorzystywać zebrane doświadczenia do budowy potencjału militarnego.

Opierając się na globalnych wzorcach, analiza bada, w jaki sposób Polska może wykorzystać budowę okrętów podwodnych – uznawaną często za szczytowe osiągnięcie inżynierii okrętowej – do wykreowania innowacyjnej gospodarki morskiej. W artykule postawiono tezę, że właściwie zrealizowana współpraca w ramach programu ORKA może przynieść długofalowe korzyści ekonomiczne, umożliwić krajową produkcję zaawansowanych jednostek oraz wzmocnić odporność państwa poprzez zwiększenie samowystarczalności przemysłowej. Koncentrując się na transferze wiedzy technicznej (know-how) oraz zaawansowanych systemów zarządzania, niniejsza publikacja dowodzi, że program ORKA to nie tylko projekt z zakresu zamówień obronnych, lecz unikalna szansa na przemodelowanie przyszłości morskiej Polski.

Pełna treść opracowania w języku angielskim jest dostępna do pobrania pod poniższym linkiem.