Autor: Łukasz Czajkowski, Wojciech Dzięgiel, płk Sławomir Florek, Krzysztof Michalski (red.), Jakub Wernik

Fundacja im. Kazimierza Pułaskiego wspólnie z Polską Izbą Dual-Use oddaje do rąk decydentów i opinii publicznej raport o tym, jak przełożyć komponent 1,5% PKB na bezpieczeństwo i odporność cywilną na realne zdolności państwa. Publikacja ukazuje się przy okazji szczytu NATO w Ankarze (7–8 lipca), na którym doprecyzowany ma zostać katalog wydatków kwalifikowanych w ramach tego komponentu.

Deklaracja Haska ustanowiła standard wydatkowania 5% PKB — 3,5% na obronność militarną i 1,5% na bezpieczeństwo oraz odporność cywilną. Dla Polski ten drugi komponent to strumień rzędu 50–60 mld zł rocznie. Inaczej jednak niż precyzyjnie skatalogowane zdolności wojskowe, pozostaje on pojęciem bez jednolitej definicji wydatków kwalifikowanych i bez mechanizmów weryfikacji.

Debata o Deklaracji Haskiej koncentrowała się dotąd na pytaniu „ile”. Nasz raport stawia pytania trudniejsze: na co, według jakich priorytetów i jak zweryfikować, że wydane środki przełożą się na realną gotowość. Komponent 1,5% PKB można potraktować jako realny program budowy odporności państwa — albo jako pozycję sprawozdawczą, którą wypełni się tym, co i tak zostałoby sfinansowane. Ta różnica zadecyduje o tym, czy najbliższa dekada przyniesie trwały wzrost zdolności, czy jedynie nowy wskaźnik do raportowania.

W tle pozostaje strukturalny paradoks polskiej odporności: przy najwyższych w NATO wydatkach obronnych w relacji do PKB dostęp do pełnowartościowych schronów ma wciąż znikomy odsetek ludności — wobec ponad 80% w Finlandii czy Szwajcarii.

Raport proponuje m.in.:
– kierunkową matrycę alokacji strumienia 50–60 mld zł rocznie na siedem priorytetów: schrony, infrastrukturę krytyczną, cyberbezpieczeństwo, gotowość cywilną, innowacje, przemysł odpornościowy oraz audyt i rezerwy;
– konsekwentne zastosowanie logiki podwójnego zastosowania (dual-use) — by każda złotówka pracowała podwójnie,
– oficjalną definicję odporności i katalog wydatków kwalifikowanych w nowej Strategii Bezpieczeństwa Narodowego, zasadę dodatkowości oraz Radę ds. Odporności przy KPRM, a docelowo Ministra ds. Odporności;
– rozliczanie środków w oparciu o mierzalne, niezależnie audytowane wskaźniki gotowości

Konsekwentnie wdrożony, komponent 1,5% PKB może stać się nie kosztem, lecz mechanizmem modernizacji państwa w dekadzie 2026–2035.

Autorzy raportu: Łukasz Czajkowski, Wojciech Dzięgiel, płk rez. Sławomir Florek, Krzysztof Michalski i Jakub Wernik.

Partnerem merytorycznym Raportu jest Związek Banków Polskich