Autor: Maciej F. Bukowski, Agnieszka Grzegorzewska

Przestrzeń informacyjna stała się jednym z kluczowych wymiarów współczesnej rywalizacji politycznej i geopolitycznej. Państwa, organizacje polityczne, media oraz aktorzy niepaństwowi coraz częściej konkurują nie tylko o kontrolę nad terytorium, zasobami czy zdolnościami wojskowymi, ale również o zdolność kształtowania percepcji społecznej, interpretacji wydarzeń oraz zaufania obywateli do instytucji publicznych. W rezultacie informacje i narracje stały się istotnym elementem bezpieczeństwa państw oraz odporności społeczeństw demokratycznych.

Szczególne znaczenie proces ten zyskał po rozpoczęciu pełnoskalowej agresji Federacji Rosyjskiej przeciw Ukrainie w 2022 roku. Wojnie prowadzonej na polu militarnym od początku towarzyszyły działania informacyjne mające wpływać na postawy społeczne zarówno w państwach bezpośrednio zaangażowanych w konflikt, jak i w krajach wspierających Ukrainę politycznie, gospodarczo oraz wojskowo. W debacie publicznej coraz częściej pojawiają się przekazy podważające zasadność wsparcia dla Ukrainy, wiarygodność instytucji zachodnich, skuteczność polityki energetycznej państw europejskich czy zdolność demokracji do reagowania na współczesne kryzysy.

Nie oznacza to jednak, że wszystkie kontrowersyjne opinie lub krytyczne stanowiska należy traktować jako element działań dezinformacyjnych. Energetyka, migracje oraz bezpieczeństwo należą do obszarów, które w naturalny sposób wywołują spory polityczne i społeczne. To właśnie dlatego szczególnie istotne jest rozróżnienie pomiędzy autentyczną debatą publiczną a przekazami wykorzystującymi manipulację, selektywne przedstawianie faktów lub fałszywe informacje w celu wzmacniania określonych postaw i emocji społecznych.

Celem niniejszego raportu jest identyfikacja dominujących narracji dezinformacyjnych obecnych w polskojęzycznej i rosyjskojęzycznej przestrzeni informacyjnej w trzech obszarach szczególnie istotnych dla bezpieczeństwa państwa i spójności społecznej: energetyce, migracjach oraz bezpieczeństwie euroatlantyckim. Obszary te nie zostały wybrane przypadkowo. Każdy z nich pozostaje bezpośrednio związany z konsekwencjami rosyjskiej agresji przeciw Ukrainie oraz stanowi przedmiot intensywnej debaty publicznej zarówno w Polsce, jak i w Rosji.