Autor: Agnieszka Grzegorzewska, Maciej Filip Bukowski

Migracje należą do jednych z najbardziej podatnych na polaryzację obszarów współczesnej debaty publicznej. Łączą kwestie bezpieczeństwa państwa, polityki społecznej, tożsamości, integracji oraz dostępu do usług publicznych, a jednocześnie bezpośrednio odnoszą się do doświadczeń i obaw obywateli. Z tego względu sposób przedstawiania migracji w przestrzeni informacyjnej może wpływać nie tylko na stosunek do migrantów i uchodźców, lecz także na poziom zaufania do instytucji publicznych, ocenę polityki państwa oraz relacje między poszczególnymi grupami społecznymi.

W Polsce szczególnego znaczenia nabrały w ostatnich latach dwa konteksty migracyjne. Pierwszym jest obecność obywateli Ukrainy, której skala wzrosła po rozpoczęciu pełnoskalowej agresji Federacji Rosyjskiej przeciw Ukrainie w 2022 roku. Drugim jest sytuacja na granicy polsko-białoruskiej i związana z nią debata dotycząca nielegalnej migracji, ochrony granic oraz działań hybrydowych. W polskiej infosferze szeroko pojęta migracja funkcjonuje jednocześnie jako kwestia społeczna, polityczna i bezpieczeństwa, a poszczególne wydarzenia mogą szybko uruchamiać szersze spory dotyczące relacji polsko-ukraińskich, polityki migracyjnej czy zdolności państwa do zapewnienia swoim obywatelom bezpieczeństwa.

W efekcie migracja stanowi szczególnie podatny obszar dla rozwoju narracji dezinformacyjnych i manipulacyjnych. Przekazy tego rodzaju często nie opierają się wyłącznie na informacjach całkowicie fałszywych, lecz mogą wykorzystywać rzeczywiste wydarzenia, pojedyncze przypadki, autentyczne problemy społeczne lub uzasadnione obawy, a następnie przedstawiać je w sposób selektywny, pozbawiony istotnego kontekstu lub prowadzący do nieuprawnionych uogólnień. W ten sposób kwestie dotyczące świadczeń społecznych, przestępczości, dostępu do usług publicznych, pamięci historycznej czy ochrony granic mogą służyć budowaniu znacznie szerszego obrazu migrantów jako zagrożenia dla bezpieczeństwa, interesów obywateli lub spójności wspólnoty politycznej.